مەزڵووم عەبدی، فەرماندەی «هێزەکانی سووریای دیموکرات» (هەسەدە)، دوێنێ (سێشەممە) لە دیمەشقەوە هەڵوەشاندنەوەی ڕێکخراوەکە و بەڕێوەبەریی خۆسەری لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا و تێکەڵبوونیانی بە دامەزراوەکانی دەوڵەتی سووریا ڕاگەیاند.
ئەمەش دوای کۆبوونەوەی دوێنێ دێت، کە دووەمین کۆبوونەوەیە لە ماوەی کەمتر لە مانگێکدا، لە نێوان سەرۆکی سووریا ئەحمەد شەرع و عەبدی، بە ئامادەبوونی بەرپرسی پەیوەندییەکانی دەرەوەی بەڕێوەبەریی خۆسەر ئیلهام ئەحمەد، لە پایتەختی سووریا دیمەشق، کە بەدوایدا کۆبوونەوەیەکی دیکە بەڕێوەچوو لەگەڵ وەزیری دەرەوەی سووریا ئەسعەد شەیبانی کە پێشتریش ڕۆژی دووشەممە لەگەڵ عەبدی و ئیلهام ئەحمەد کۆببووەوە.
ئاژانسی هەواڵی «هاوار»ـی کوردی بڵاویکردەوە کە شاندێکی سەربازی و ئەمنی یاوەری عەبدی و ئیلهام ئەحمەد بوون بۆ دیمەشق، و شاندەکە لە چوارچێوەی ڕێکارە جێبەجێکارییەکان بۆ تەواوکردنی ڕێکارە کرداری و جێبەجێکارییەکانی پڕۆسەی تێکەڵکردنەکە، چەند کۆبوونەوەیەکی لەگەڵ سەرکردە ئەمنییەکان لە پارێزگای حەسەکە و بەرپرسانی حکومەتی سووریا ئەنجامداوە. شاندە کوردییەکە پێکهاتبوو لە نەورۆز ئەحمەد، ئەندامی فەرماندەیی گشتیی یەکینەکانی پاراستنی ژنان، و سەمیر ئۆسۆ، جێگری وەزیری بەرگری بۆ کاروباری ناوچەی ڕۆژهەڵات، لەگەڵ چەندین سەرکردەی ئەمنی.
ئەو کۆبوونەوە چڕانەی کە دیمەشق بەخۆیەوە بینی لە ژێر بێدەنگییەکی میدیاییدا، پرسی ڕاسپاردنی کەسایەتییە کوردییەکان بۆ پۆستەکان لە جومگەکانی دەوڵەتدا تاوتوێ کرد، و دەزگاکانی ڕاگەیاندنی کوردی ڕایانگەیاند کە «باس لە ئامادەکارییە جێبەجێکارییەکان و ڕاسپاردنی هەندێک لە سەرکردەکان کراوە بە ئەرکەکان لە ناوچە جیاوازەکانی پارێزگای حەسەکە، بە شێوەیەک کە گونجاو بێت لەگەڵ پڕۆسەی یەکخستنی کار و دامەزراوە ئەمنییەکان لە چوارچێوەی دەوڵەتی سووریادا».
سەبارەت بە دۆسیەی پەروەردەش، سەرچاوەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە هیچ ڕێککەوتنێک یان لێکتێگەیشتنێک نەهاتووەتە ئاراوە بۆ یەکلاییکردنەوەی مشتومڕەکان لەم بارەیەوە، و لەگەڵ نزیکبوونەوەی وادەی دەستپێکردنی ساڵی خوێندن، بەڵام ئاژانسی هەواڵی «سانا» پێش کەمێک بڕیارێکی دەرکرد سەبارەت بە هێنانە ناوەوەی زمانی کوردی وەک ڕێڕەوێکی فێرکاریی فەرمی و ڕێکخراو لە قوتابخانەکانی سووریادا لەگەڵ دەستپێکی ساڵی خوێندنی ٢٠٢٦ - ٢٠٢٧؛ ئەمەش وەک جێبەجێکردنی مەرسوومی ژمارە ١٣ی ساڵی ٢٠٢٦ و ڕێنماییە جێبەجێکارییەکانی دەرچوو لە وەزارەتی پەروەردە و فێرکردنەوە، کە وەک وانەیەکی ئارەزوومەندانە بە تێکڕای دوو وانە لە هەفتەیەکدا پەسەندی کردووە، «وەک هەنگاوێک بە ئامانجی پاراستنی مافە کولتووری و زمانەوانییەکان و بەهێزکردنی فرەچەشنی لە چوارچێوەی ناسنامەی نیشتمانیی گشتگیری سووریادا»، بەگوێرەی ئاژانسی «سانا» لە ڕۆژی سێشەممەدا.
پێشتریش عەبدی ڕایگەیاندبو کە ئەوان «قبووڵی ناکەن زمانی کوردی لە ناوچە زۆرینە کوردنشینەکاندا زمانێکی ئارەزوومەندانە بێت، بەڵکو بەتەمان وەک زمانی سەرەکیی وانەوتنەوە بیهێڵنەوە»، و ئەوان «کراوەن بەڕووی وتنەوەی زمانی عەرەبیش لە پاڵ زمانی کوردیدا لە ناوچەکە»، وەک ئەوەی حکومەت پێشنیاری کردووە.
بەڕێوەبەریی خۆسەر لەو کاتەوەی 15 ساڵ لەمەوبەر لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریا دامەزراوە، زمانی کوردیی وەک زمانی خوێندن لە ناوچەکانی خۆیدا پەسەند کردووە، ئەمەش بووە هۆی دابەشبوون لە پرۆگرامەکانی خوێندندا لەو ناوچانە، بەو پێیەی عەرەب و ئاشوورییەکان و پێکهاتەکانی دیکە ڕەتیان دەکردەوە منداڵەکانیان بە زمانی کوردی بخوێنن، و جەختیان لەوە دەکردەوە کە پابەندن بە پرۆگرامەکانی وەزارەتی پەروەردەی سووریاوە.
هەروەها گفتوگۆکان سەبارەت بە پرسی تێکەڵکردنی یەکینەکانی پاراستنی ژنان و ئامادەکارییە جێبەجێکارییە تایبەتەکان لە چوارچێوەی پڕۆسەی تێکەڵکردنەکەدا بەردەوامن، و تا ئێستا ڕوون نییە ئایا لەگەڵ وەزارەتی ناوخۆ تێکەڵ دەکرێن یان لە چوارچێوەی پێکهاتەیەکدا لە وەزارەتی بەرگری کە لە پارێزگای حەسەکە دەمێنێتەوە، ئەمەش لە سایەی ڕەتکردنەوەی وەزارەتی بەرگری بۆ دروستکردنی قەوارەیەکی سەربازیی تایبەت بە ژنان لە چوارچێوەی پێکهاتەکانی سوپای سووریادا.
پێش چوونی عەبدی بۆ دیمەشق، تەواوبوونی تێکەڵکردنی سەربازی و ئەمنی و کارگێڕی، و قۆناغی تێپەڕبوون لە قۆناغی تێکەڵکردنەوە بۆ جێبەجێکردنی ئامادەکارییە دەرئەنجامەکانی لەسەر زەمینەی واقیع ڕاگەیاند؛ هەڵوەشاندنەوەی هێزەکانی «هەسەدە»ی ڕەتکردەوە و گوتی «پەیکەرەکەی دەگۆڕێت بۆ لیواکانی سەر بە سوپای سووریا»، و «هێزە هاوبەشەکان بۆ بەرگریکردن لێیان لە ناوچەکانی چڕبوونەوەی کوردەکاندا دەمێننەوە».
هەروەها ئامادەیی خۆی بۆ ڕاگەیاندنی پارتێکی سیاسی دوور لە «مۆرکی نەتەوەیی» ئاشکرا کرد کە خۆی سەرکردایەتی دەکات. ئەم پارتەی کە چاوەڕوان دەکرێت پێش کۆتایی ساڵی 2026 ڕابگەیەندرێت، کەسایەتییە سوورییەکان لە پاشخانە جیاوازە نەتەوەیی و ئایینییەکان لەخۆ دەگرێت، هاوشێوەی پارتە کوردییەکانی تورکیا. بەڵام دەرنەچوونی یاسایەکی سووری بۆ پارتەکان تا ئێستا یەکێک دەبێت لەو ئاڵەنگارییانەی کە چاوەڕوان دەکرێت پڕۆژەکە ڕووبەڕووی ببێتەوە، و ئەگەر زۆرە عەبدی لەسەر مێزی گفتوگۆ لەگەڵ دیمەشق بیخاتە ڕوو.
لە لایەکی دیکەوە، لیژنەکانی پشکنینی سەر بە دەستەی ناوەندیی چاودێری و پشکنینی سووریا گەیشتنە پارێزگای حەسەکە، لە چوارچێوەی گەشتە مەیدانییە بەرفراوانەکاندا لە ناوچەکانی ڕۆژهەڵات و باکووری سووریا، بە مەبەستی بەدواداچوون بۆ ڕەوتی کاری کارگێڕی و دارایی لە دامەزراوە و فەرمانگە حکومییەکان و هەڵسەنگاندنی ئاستی کارکردن و بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی و سەرپێچییەکان لە ناو پارێزگاکەدا. ئەمەش دوای ئەوە دێت کە لیژنەکان گەشتێکیان لە کێڵگەی نەوتیی عومەر لە گوندەوارەکانی دێرەزوور ئەنجامدا و چەندین فەرمانبەریان بە تۆمەتی گەندەڵی دەستگیر کرد.
225 جار خوێندراوەتەوە