قاسم سولەیمانی، فەرماندەی تارمایى

KNN : Kurdish News Network
12:51 - 03/01/2022
ڕاپۆرت

"مێشکی بیرکەرەوە"، "کاریزما"، "پیشەگەر و کارزان" و " شەیتان و شەیتان سیفەت" ئەمانە ژمارەیەک لەو وەسفانە بوون کە دیپلۆمات و فەرماندە سەربازییەکانی سوپای ئەمەریکا لەبارەیەوە بەکاریان دەهێنا.

لەبەرامبەردا (حاج قاسم) کورتکراوەى ئەو هەموو متمانەیەبوو کە عەلی خامنەئی رێبەری ئێران و تەنانەت شیعەکانى عێراق و ئێرانیش بۆ قاسم سولەیمانییان هەبو، تا سەرلەبەیانى رۆژى هەینى (3ى کانونى دوەمى 2020) سوپای ئەمەریکا لەڕێی فڕۆکەی بێفڕۆکەوانەوە، کاروانێکی چەکداریی حەشدی شەعبی لە فڕۆکەخانەی بەغدا کردە ئامانج و بەهۆیەوە قاسمی سولەیمانی لەگەڵ ئەبومەهدی موهەندیس و نۆ لە سەرکردە و سەربازى متمانە پێکراویان کوژران.

سولەیمانی فەرماندەیەكی باڵا و جەنەڕاڵێكی باوەڕپێكراوی ئایەتوڵا خامنەئی ڕێبەرى کۆماری ئیسلامی ئێران و جێبەجێكاری پلانەكانی كۆماری ئیسلامی ئێران بو لە دەرەوەى وڵاتەکەى و یەكێك بو لە متمانەپێكراوترین كەسایەتی سەربازی و سیاسی ئێران.

قاسم سولەیمانی لە (1/5/1957) لە گوندی (قەنات مولک) لە پارێزگاى کرمان لە  ئێران لە دایک بوە، هەر لە تەمەنی گەنجیدا چۆتە شاری کرمان، لەوێ کاری کردوە و لەناو خێزانێکی هەژاردا گەورەبوە، ماوەیەكی زۆر كرێكاری كردوە و بژێوی بۆ خێزانەكەی پەیدا كردوە.

باوکێکى بەسۆز 

سەرچاوەکان باس لەوە دەکەن، سەرەڕای ئەوەى سەرکردەیەکی ئەمنى و سەربازی بوە لە کاتى جێبەجێکردنى ئەرکەکانیدا، بەڵام  وەک كەسانی نزیك لە خۆی باسی دەكەن لەناو خێزانەکەیدا باوكێكی بە سۆزبوە بۆ منداڵەكانی.

بەرپرسانی ئەمنیی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش بەدواى کۆکردنەوەى زانیارییەوە بون و لە ڕاپۆرتێکیاندا باسیان کردوە :" سولەیمانى زۆر رێز لە هاوژینەكەی دەگرێت" و زۆرجار بۆ گەشتەكانی دەرەوەی وڵات لەگەڵ خۆیدا دەیبات.

نەخۆشییەکەى سولەیمانى

بەگوێرەی راپۆرتێكی گۆڤاری(نیویۆركەر)ى ئەمەریکی، سولەیمانى سەرەڕای ئەو هەمو جموجۆڵەى کە هەیبوە، بەدەست (هەوکردنى پرۆستات)ێكی قورس و (پشت ئێشە)وە ناڵاندویەتى، بەم حاڵەشەوە هاوڕێیەكی عێراقی نزیكی سولەیمانی بە سەرسوڕمانەوە بە گۆڤارە ئەمریكییەكەى وتوە: "ئەو هەمو بەیانییەك كاتژمێر چوار لە خەو هەڵدەستێ و نۆ و نیوی شەو دەچێتەوە نێو جێگەی خەوتنەكەی".

قاسم سولەیمانی  لە ساڵی (1979) لەکاتی شۆڕشی ئێران دا پەیوەندی کردوە بە  سوپای پاسدارانەوە و  لە ماوەیەكی كورتدا گەیشتوەتە ئاستی پلەی بەرزی بەرپرسیارێتی.

دەرکەوتنى لە رۆژهەڵاتى کوردستان

یەكەم ئەزمونی شەڕی قاسم سولەیمانی لە رۆژهەڵاتی كوردستان بوە، كاتێك لە تەمەنی (22) ساڵی لەگەڵ یەكەیەكی سەربازی لە كرمانەوە رەوانەی مەهاباد كراون. هەر لەوێ چاوی بە مەحمود ئەحمەدی نەژاد، سەرۆك كۆماری پێشوی ئێران كەوتوە، لە تەمەنی (23) ساڵیدا بوەتە راوێژكاری پارێزگاری سنە لە رۆژهەڵاتی کوردستان. بەشداری لە هەمو شەڕەکانی رۆژهەڵاتی كوردستان کردوە، ئەزمونی جەنگەکانى لەو بەشەی کوردستان دەرفەتێکی گەورە بوە بۆ دەرکەوتنى و ئاشنابونى بە بەرپرسانی باڵاتر لەخۆی.

رۆڵى لە جەنگى عێراق ئێراندا

لە ماوەی هەشت ساڵی جەنگى عێراق و ئێراندا كە نزیك یەك ملیۆن كوژراوی لێكەوتەوە، سولەیمانی لە زۆربەی شەڕە گەورەكاندا بەشدار بوە، لەوانەش شەڕی كۆنتڕۆڵكردنەوەی شاری بۆستان لە پارێزگای خوزستان لە ساڵی (1981)، ئۆپەراسیۆنی نەسری ( 4 لەساڵی 1987) كە تێیدا هێزەكانی ئێران چونە ناو هەڵەبجە و سوپای عێراق چەكی كیمیایی بەكارهێنا، هەروەها لە شەڕی نیمچە دورگەی فاو لە پارێزگاى بەسرە.


سولەیمانی هەندێکجار لەگەڵ فەرماندەكانی سەرەوەی خۆی توند بوە، بە تایبەتیش لەگەڵ موحسین رەزایی، فەرماندەی پێشوی سوپای پاسداران، هەر بۆیەش دوای لەسەر کارلابردنی رەزایی لە پۆستەكەی لەساڵی (1997)، بو بە فەرماندەی باڵای سوپای قودس.


رۆڵى لە دژایەتیکردنى رژێمى سەدام

سولەیمانی هەوڵی پتەوکردنی پەیوەندی داوە لەنێوان ژمارەیەک لە حیزبەکانى باشورى کوردستان و رێکخراوی بەدر بە سەرکردایەتی (هادی عامری) بۆ زیانگەیاندنی زیاتر بە رژێمی سەدام حسێن، چونکە کورد و رەوتی بەدر لە دژایەتیکردنی سەدام حسێن ئامانجی هاوبەشیان هەبو.

چۆن نورى مالکى کردە سەرۆک وەزیران

دۆستایەتیەكی زۆر پتەوی  لەگەڵ (عەلی خامنەیی) هەبوە و یارمەتیدەرێکی باشی بوە لە هەمو رویەکەوە زۆربەی کات بە شەهیدی زیندو بانگی کردوە، یارمەتیدەری سەرەکی نوری مالکی بو بۆ وەرگرتنی پۆستی سەرۆک وەزیران و هەوڵی هێشتنەوەی داوە لە پۆستەکەیدا.


قاسم سولەیمانى لە سوریا
(ریاز فەرید حەجاب)ی سەرۆک وەزیرانی پێشوى سوریا دەڵێت: سولەیمانی یارمەتیدەرێکی باشی سوریا بوە، هەوڵی کاریگەری داوە بۆ هێشتنەوەی بەشار ئەسەد لەسەر دەسەڵات لە کاتی شەڕی ناوخۆیی سوریا و بەتایبەتی روبەڕوبونەوەی داعش و گروپە چەکدارە ئۆپۆزسیۆنەکانی دیکەی ئەو وڵاتە.

کەسایەتییەکى بێدەنگ

فەرماندە ئێرانییەكە لە كۆبونەوە فەرمییەكانیشدا كەم دوبوە، بەرپرسێكی پێشوی حكومەتی عێراق بە گۆڤاری (نیویۆركەر)ی ئەمریكی گوتوە :"10 كەس لە ژورێكدا دانیشتبن، كاتێك سولەیمانی دێتە ژورەوە، لەوپەڕی ژورەكە لە گۆشەیەك بەتەنیا و بەبێدەنگی دادەنیشێت. قسە ناكات، تێبینی نادات، تەنیا دادەنیشێ و گوێ دەگرێت، بەڵام بێگومان هەمو كەسانی ناو ژورەكە بیریان لای ئەوە".

رێکخستنى گروپە میلیشیاکانى عێراق

قاسم سولەیمانی نەک تەنیا رۆڵی سەرەکی هەبو لە رێکخستنی گروپە ملیشیا شیعەکانی عێراق لە شەڕی دژ بە داعش، بەڵکو لە دژایەتیکردنی ریفراندۆمی ساڵی (2017)ی هەرێمی کوردستان رۆڵی کاریگەری هەبووە، هەر بەهۆی ئەویشەوە پەرلەمانی عێراق تاڕادەیەکی زۆر لە کۆنتڕۆڵی ئێراندا ماوەتەوە و خۆی سەرپەرشتی بە یاساییکردنی حەشدی شەعبی کردوە و رۆڵی سەرەکیشی بینیوە لە روداوەکانى (16) ئۆکتۆبەردا لەبەرئەوەى بەشێک لەسەرکردەکانى کورد نەچونەتە ژێرباری ئەو داواکارییانەى کە سولەیمانى هەیبووە.

پەیوەندى لەگەڵ سیستانى

پەیوەندی نێوان سیستانی و قاسم سولەیمانی پەیوەندییەکی ناڕاستەوخۆ و فرە رەهەندییە، سولەیمانى لە وتارەکانیدا بە دەیان جار ستایشی سیستانی کردووە، ساڵی (2016)دا، وتی: " ئێمە کاتێک ئامادەین لە عێراق هەنگاو بنێین کە مەرجەعییەتی شیعەی عێراق پێویستی بە ئێمە هەبێت، لە سایەی موبارەکی ئایەتوڵا سیستانییەوە هیچ پێویست ناکات ئێمە دەستێوەردان بکەین" ساڵێک دواتریش لەسەر زاری خامنەییەوە سیستانی وەک گەنجینەیەکی مەزنی بۆ عێراق پێناسەکرد و ستایشی فتواکەی سیستانی کرد بۆ دامەزراندنی حەشدی شەعبی.

لەگەڵ ئەوەشدا بە درێژایی ئەو ساڵانەی قاسم سولەیمانی لە عێراق بو، هەرگیز روینەداوە کە سیستانی لەگەڵ قاسم سولەیمانی کۆببێتەوە یان راستەوخۆ پشتگیری لە ناوبراو کردبێت.

لە مانگی ئۆکتۆبەری ساڵی (2014) میدیاکانی نزیک لە سوپای پاسداران لە سەر زاری سەرچاوەیەکی متمانەپێنەکراوەوە بڵاویانکردەوە کە سیستانی پشتگیریی لە هەوڵەکانی قاسم سولەیمانی دەکات لە شەڕی دژ بە داعش و شەرعییەتی داوە بە دەستێوەردانەکانی ناوبراو لە عێراق، بەڵام نوسینگەی راگەیاندنی سیستانی هەرگیز ئەم هەواڵەی پشتڕاست نەکردەوە، لە دێسەمبەری (2016)شدا میدیاکانی ئێران وێنەیەکی قاسم سولەیمانی و جەواد شەهرستانی زاوا و نوێنەری سیستانییان لە ئێران بڵاوکردەوە، بەڵام تائێستا هیچ وێنەیەکی ناوبراو لەگەڵ خودی سیستانیدا بڵاونەکراوەتەوە.

هەر بۆیە سولەیمانى بە سەرکردەیەکى فرە رەهەندى سیاسی و سەربازیی دێتە ئەژمار، ئەوەى کە هەموان لەسەرى کۆک بون پابەندی تەواوى بوو بە ڕێبەرى کۆماری ئیسلامی ئێران و بەرژەوەندییەکانى ئێرانەوە لەناوچەکەدا، هێندە متمانەیان پێدەکرد وەک میدیاکان باسی دەکەن تەنانەت بۆ بەرژەوەندی وڵاتەکەی بەنهێنى لەگەڵ ئەمەریکیەکان کۆبوەتەوە.


بۆچى بۆش و ئۆباما قاسم سولەیمانیان نەکوشت

کوشتنی قاسم سولەیمانی بابەتێک بوو کە ماوەی ساڵانێک مێشکی فەرماندە باڵاکانی ئەمەریکا و سیاسەتمەدارانی ئەو وڵاتەی بە خۆیەوە سەرقاڵ کردبوو، بەرپرسانی ئەمەریکی دەڵێن: لە ماوەی دو دەیەی رابردودا، چەند جارێک دەرفەتیان بۆ رەخساوە قاسم سولەیمانی بکوژن، بەڵام (جۆرج بوش) و (باراک ئۆباما) بە هۆی نیگەرابونیان لە تێچوی زۆری کارێکی لەو شێوەیە بە جێبەجێکردنی رازی نەبون، بەڵام دواجار دۆناڵد ترامپ دڵەڕاوکێکەى کۆتایی پێهێنا و بڕیارە سەختەکەى دا.

تڕەمپ، بڕیارە قورسەکەیدا

بۆ ئەم کارە پڕ لە مەترسییە دیموکراتەکان رەخنەیان  لە ترەمپ گرت کە کۆنگرێسی لە بارەی ئەو هێرشەوە ئاگادار نەکردوە و دەڵێن: ترەمپ بۆ هێرشەکردنە سەر ئێران پێویستی بە مۆڵەتی کۆنگرێسە و مەترسی هەڵگیرسانی جەنگێکیان لەگەڵ ئێران کرد، بەڵام دۆناڵد ترەمپ دواى دڵنیابونەوەى لە سەرکەوتنى پرۆسەکە لە کۆنفرانسێکی رۆنامەوانیدا وتی:" ئێمە بۆ بەرگرتن بە هەڵگیرسانی شەڕ ئەو کارەمان کرد نەک بۆ دەستپێکردنی شەڕ".

ماوەیەکى زۆر بوو هێرشەکانى ئێران و گروپە شیعیەکانى عێراق بۆ سەر سەربازگەى کەى وەن لە کەرکوک و ئەو بنکە سەربازییانەی کە سەربازە ئەمەریکییەکانی لێ جێگرکرابون لە عێراق و کاروانە سەربازییەکانى ئەمریکا بەرپرسانى باڵای تەنگەتاو کردبو، لوک کافی، یەکێک لە شرۆڤەکارە باڵاکانی دامەزراوەی توێژینەوەی هێڕێتج لە واشنتۆن، دەڵێت؛ ئێران دۆناڵد ترەمپی خستووەتە دۆخێکەوە کە بە پێچەوانەی بەڵێنەکانی دەست بداتە هێرشی سەربازیی.


لوک کافی بە بی بی سی گوتوە:" پێموایە پێشتریش بژاردەی (کوشتنی قاسم سولەیمانی) خرابووە بەردەم ترەمپ، بەڵام ئەو پێی رازی نەبوو، دواجار گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە چیدی بەسە".

وەک پادشا مامەڵەى دەکرد


مارك پۆلیمێرۆ پۆلۆس، ئه‌فسه‌ری پێشووی ئاژانسی هه‌واڵگریی ئه‌مریكا (CIA) باس له‌ هه‌ڵسوكه‌وتی قاسم سوله‌یمانی کردوەو و گوتویەتى، هاوشێوه‌ی "ُپادشا"یه‌ك مامه‌ڵه‌ی ده‌كرد و وای نیشانده‌دا كه‌س ناتوانێت ئه‌و له‌ عێراقدا بگرێت، هه‌وڵیده‌دا په‌یامی ئه‌وه‌ بگه‌یه‌نێت كه‌ دۆزینه‌وه‌ی ئاسان نییه‌، ته‌نانه‌ت له‌ گۆڕه‌پانه‌كانی جه‌نگدا وێنه‌ی ده‌گرت و وه‌ك ئه‌وه‌ی گاڵته‌ به‌ ئه‌مەریكا بكات، وێنه‌كانی بڵاوده‌كرایەوە.

جه‌نه‌ڕاڵ ستانلی مه‌ككریستال، فه‌رمانده‌ی ئۆپه‌راسیۆنه‌ تایبه‌ت و نهێنییه‌كانی ئه‌مریكا كه‌ ئه‌ركی چاودێریكردنی قاسم سوله‌یمانی له‌ ساڵی (2007) پێ سپێدرابوو، ده‌ڵێت: ئۆپه‌راسیۆنه‌كه‌ پشتی به‌ زانیاریی كۆمه‌ڵێك پسپۆڕی نهێنی و شاره‌زای بواری ئه‌لیكترۆنی به‌ستبوو، هه‌روه‌ها فڕۆكه‌ی چاودێریی و كۆمه‌ڵێك ئامێری دیكه‌ هاوكاربوون بۆ دیاریكردنی شوێنی سوله‌یمانی و پاشان كردنه‌ ئامانجی ناوبراو له‌ ده‌وروبه‌ری فڕۆكه‌خانه‌ی نێوده‌وڵه‌تی به‌غدا له‌به‌ره‌به‌یانی ڕۆژی هه‌ینیدا.

گەرچى قاسم سولەیمانی (22) ساڵ فەرماندەی سوپای قودس بوو، بەڵام تەنها لە حەوت ساڵی کۆتایی تەمەنیدا بوو بە کەسایەتییەکی دیار لە راگەیاندنەکانی ئێران و رۆژئاوادا.

سەردەمێک لە ئەفغانستان نەخشەی سەربازی دەدایە دەستی ئەمەریکییەکان تا دژی تاڵیبان شەڕ بکەن، پاشان لەکاتی روخانی سەدام حسین لە عێراق هاوکاری حکومەتی ئەم وڵاتەی کرد بکەوێتە سەرپێی خۆی بەشێوەیەک لە بەرژەوەندی ئێراندا بێت.

دوا دیمەن

بەڵام، دواجار دژایەتیەکانی سوپای قودس لەگەڵ ئەمەریکا و هاوپەیمانەکانی گەیشتە ئاستێک، قاسم سولەیمانی فەرماندەی سوپای قودسى سەر بە سوپای پاسداران بە فەرمانی راستەوخۆی دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا بە فڕۆکەی بێفرۆکەوان لە 3ی کانوونی دووەم (2020) لەناو خاکی عێراقدا بکرێتە ئامانج و کۆتایی پێبهێنرێت.

1398 جار خوێندراوەتەوە