لە کاتێکدا جیهان و کۆمەڵگەکان بە گۆڕانکاری خێرا و ئاڵنگارییە سەختەکاندا تێپەڕ دەبن، چەمکی (پێکەوەبوونی کۆمەڵایەتی) وەك دەمارێکی زیندوو و سەرەکی لە جەستەی هەر کۆمەڵگەیەکدا خۆی دەبینێتەوە.
ئەم چەمکە تەنها دەستەواژەیەکی ئەکادیمی نییە لە زانستی کۆمەڵناسیدا، بەڵکو ئەو داو و پەیوەندییە نەبینراو و بەهێزەیە کە تاکەکان پێکەوە دەبەستێتەوە و سیمای یەکگرتوویی و متمانەیان پێ دەبەخشێت، بوونی ئەم پەیوەندییە بەهێزە دەبێتە قەڵغانێك کە کۆمەڵگە لە پەرتەوازەبوون دەپارێزێت و ژینگەیەکی لەبار بۆ پێکەوەژیانی ئاشتیانە دەڕەخسێنێت، سەرەڕای بوونی جیاوازییەکان لە بیروباوەڕ، نەتەوە یان چینە کۆمەڵایەتییەکاندا.
ڕەهەندە سەرەکییەکانی پێکەوەبوونی کۆمەڵایەتی
پتەوی و بەرزی ئاستی پێکەوەبوونی کۆمەڵایەتی لە هەر کۆمەڵگەیەکدا پشت بە چەند پێوەرێکی بنەڕەتی دەبەستێت کە بریتیین لە؛
متمانەی کۆمەڵایەتی، بونیادنانی پردی متمانە نەك هەر لە نێوان هاوڵاتیاندا، بەڵکو لە نێوان تاکەکان و دامەزراوە هەستیارەکانی دەوڵەتدا وەك دادگا، پۆلیس و دەزگاکانی حکومەت.
دادپەروەری و یەکسانی، کەمکردنەوەی قەبارەی جیاوازییە زەقەکانی نێوان چینەکان و رەخساندنی دەرفەتی یەکسان لە بەردەم هەموواندا بێ جیاکاری.
بەشداری مەدەنی، ئامادەیی و بەشداریکردنی چالاکانەی خەڵك لە کایە گشتییەکاندا، لە پرۆسەی دەنگدانەوە بگرە تاوەکو کارە خۆبەخشی و خێرخوازییەکان.
قبوڵکردنی ئەویتر، بوونی ڕۆشنبیرییەك بۆ قبوڵکردنی جیاوازییەکان و چارەسەرکردن و تێپەڕاندنی قەیرانەکان لە ڕێگەی گفتوگۆ و لێکتێگەیشتنەوە، نەك بە توندوتیژی و قبوڵنەکردن.
گرنگی و رۆڵی پێکەوەبوونی کۆمەڵایەتی
بایەخی سەرەکی ئەم پێکەوەبوونە لەوەدایە کە بەرگرییەکی دەروونی و کۆمەڵایەتی بەهێز دروست دەکات، کۆمەڵگەیەك کە لەسەر بنەمای پێکەوەبوون بونیادنرابێت، پارێزراوە لە مەترسییەکانی شەڕی ناوخۆ و ئاژاوەی کۆمەڵایەتی، هەروەها سەقامگیری سیاسی و ئارامی کۆمەڵایەتی ژینگەیەکی گونجاو بۆ وەبەرهێنان و گەشەی ئابووری دەڕەخسێنێت، لە لایەکی تریشەوە، تاکەکان لەناو هاوکاری و پشتیوانی کۆمەڵگەدا کەمتر هەست بە نامۆیی و گۆشەگیری دەکەن.
ئەو هەڕەشە و مەترسییانەی بەرۆکی پێکەوەبوونی کۆمەڵایەتی دەگرن
لە بەرامبەر ئەم خاڵە ئەرێنیانەدا، هەندێک دیاردەی نەخوازراو وەك خۆرە لە جەستەی ئەم پێکەوەبوونە دەدەن و بناغەکانی هەڵتەکێنن، لەوانە؛
گەندەڵی، کە دەبێتە هۆی شکانەوەی متمانەی گشتی بە یاسا و دامەزراوەکان.
جیاکاری حزبی، ناوچەیی و خێڵەکی، سەرهەڵدانی عەقڵییەتی پەراوێزخستن و خۆبەگەورەزانینی گروپێك بەسەر گروپەکانی تری کۆمەڵگەدا.
هەژاری و بێکاری، کە درزێکی قوڵ دەخەنە نێوان چینەکانەوە و هەستی نادادپەروەری بڵاودەکەنەوە.
لەکۆتاییدا؛
پێکەوەبوونی کۆمەڵایەتی بە ڕاستی ئەو (سیمینتە) شاراوەیەیە کە ڕێگری لە هەرەسهێنانی کۆمەڵگەکان دەکات، بەدیهاتن و پاراستنی ئەم سیمینتە کۆمەڵایەتییە تەنها لە ڕێگەی هۆشیاری و ئاراستەی دروستی تاکەکان و دادپەروەری و نەرمونیانی دەسەڵاتەکانەوە دەبێت.
بە کورتی، پێکەوەبوونی کۆمەڵایەتی ئەو عەقڵییەت و ڕەوشتە بەرزەیە کە وا لە مرۆڤ دەکات تەنها بۆ بەرژەوەندی تەنگەبەری خۆی نەژی، بەڵکو بەرپرسیارێتییەکی مرۆیی قووڵ بەرامبەر بە بەختەوەری و ئارامی کۆمەڵگەکەی هەبێت
82 جار خوێندراوەتەوە