ئەمڕۆ 122 هەمین ساڵیادی ڕۆژنامەگەریی كوردییە

KNN : Kurdish News Network
12:13 - 22/04/2020
کوردستان
+
-

ئەمڕۆ 122 ساڵ تێدەپەڕێت بەسەر دەرچوونی یەكەم ڕۆژنامەی كوردیداو ساڵیادی ڕۆژنامەگەریی كوردییە، بەدرخانییەكان ناوێكی درەوشاوەن لە مێژووی ڕۆژنامەگەریی كوردیداو ئەوان یەكەم ڕۆژنامەیان دەركردووە.

 

 
لە 22 نیسانی 1898 میر میقداد بەدرخان یەكەم ژمارەی ڕۆژنامەی "كوردستان"ی لە قاهیرە دەركرد، دوای دەركردنی چەند ژمارەیەكی ڕۆژنامەكە، میر عەبدولرەحمان بەدرخانی برای سەرپەرشتی دەركردنی دەكات‌و دەچێتە سویسراو درێژە بە كارەكانی دەدات، پاشان ڕۆژنامەكە دەبرێتە بەریتانیاو لەوێ چەند ژمارەیەكی دیكەی دەردەكرێت‌و دواتر شوێنی دەرچوونی دەچێتەوە قاهیرە.

 

ڕۆژنامەكە 15 ڕۆژ جارێك دەرچووە‌و 31 ژمارەی لێ دەركراوە لە ماوەی 4 ساڵی كاركردنیداو لە 4ی نیسانی 1904 دواین ژمارەی لێ دەرچووە، بەڵام بەدرخانییەكان لە ساڵانی دواتریشدا بەردەوام بوون لە دەركردنی، سورەییا بەدرخان لە 1908-1909 خولی دووەمی ڕۆژنامەی كوردستانی لە ئەستەنبوڵ دەركردووەتەوەو لە 1917-1918شدا خولی سێیەمی ڕۆژنامەی كوردستان لە قاهیرە دەردەكاتەوەو 11 ژمارەی دەرچووەو سەرجەمیان ئێستا بەردەستن.

 

بەوەش بەدرخانییەكان بوون بە بناغەدانەری دەستپێكی كارێكی گرنگ‌و مێژوویەكی درەوشاوە، ڕۆژنامەی كوردستان هەوێنی لەدایكبوونی چەندین ڕۆژنامەو گۆڤارو بڵاوكراوەی دیكەی كوردیی بووە لە ساڵانی دواتر، تا بە ئەمڕۆ دەگات كە كورد لە تەواوی پارچەكانی كوردستان خاوەنی چەندین كەناڵی ڕاگەیاندنە بە هەموو جۆرەكانییەوەو پەیامەكانی دەگەیەنێت.

 

هەرلە ڕۆژنامەی كوردستانەوە تا ساڵانی دواترو دروستبوونی كەناڵی دیكەی ڕاگەیاندنی كوردیی، ڕاگەیاندن‌و ڕۆژنامەنووسان ڕۆڵێكی دیارو كاریگەریان هەبووە لە شۆڕش‌و بەرخۆدانەكانی گەلی كورد لە تەواوی پارچەكانی كوردستان.

 

لە هەرێمی كوردستان ساڵانی بەرلە ڕاپەڕینی بەهاری 1991، ڕاگەیاندنی حیزبەكان لە شاخ ڕۆڵێكی گرنگ‌و كاریگەریان هەبووەو ڕۆژنامەنوسان بە درێژایی ئەو مێژووە هاوشانی پێشمەرگە لە خەباتدا بوون بۆ بەدەستهێنانی مافەكانی گەلی كورد، دوای ڕاپەڕین‌و بەتایبەت لە 2000ەوە هەرێمی كوردستان چووە قۆناغێكی دیكە لە كاری ڕاگەیاندن، ئەوەش بە دەرچوونی یەكەم ڕۆژنامەی ئەهلیی‌و سەربەخۆ لە شاری سلێمانی بەناوی (ڕۆژنامەی هاوڵاتی) كە دواتر چەندین كەناڵی دیكەی سەربەخۆی بەدواداهات.

 

ئێستا دوای تێپەڕبوونی 122 ساڵ، بە شێوەیەكی گشتیی ڕۆژنامەگەریی كوردیی هەنگاوی باشی ناوەوەو دەیان كەناڵی ئاسمانیی‌و ناوخۆیی‌و ڕادیۆو سەدان میدیای نووسراوی كاغەزو ئەلیكترۆنیی هەن، بەڵام هێشتا دۆخەكە لەئاستی پێویستدا نییە‌و زۆرێك لە ڕۆژنامەنووسان ڕازیی نیین، لەلایەك لە ڕووی پاراستنی مافی ڕۆژنامەنووسان‌و ئازادیی كاری ڕاگەیاندن، لەلایەكی دیكەش لە ڕووی پیشەییانە كاركردنی ڕاگەیاندنەكان‌و ڕۆژنامەنووسان.

 

هەرچەندە بە یاسا مافی ڕۆژنامەنووسان لە هەرێمی كوردستان پارێزراوەو نابێت دەستگیر بكرێن، بەڵام هێشتا لە هەندێك حاڵەتدا بە تەواویی یاساكە وەكخۆی جێبەجێ ناكرێت‌و ڕۆژنامەنووسان دەستگیر دەكرێن، هاوكات وەك پێویست ڕۆژنامەنووسان ناپارێزرێن‌و هێشتا هێرش‌و لێدان‌و دەستدرێژی‌و هەڕەشە كردن لە ڕۆژنامەنووسان بەردەوامیی هەیە.

 

لە سێ دەیەی ڕابردووی حكومڕانی خۆماڵیی لە هەرێمی كوردستان، دەیان تاوان بەرامبەر ڕۆژنامەنووسان‌و كەناڵەكانی ڕاگەیاندن ئەنجامدراوەو چەندین ڕۆژنامەنووس تیرۆر كراون بەبێ ئەوەی بكەرانی ئەو تاوانانە ئاشكرا بكرێن‌و سزا بدرێن، ئەوەش دەسەڵاتی سیاسی‌و حكومەتی هەرێمی ڕوبەڕوی ڕەخنەی تووندی ناوخۆیی‌و دەرەوەش كردووەتەوە، بەتایبەت ئەو ڕێكخراە نێودەوڵەتییانەی تایبەتن بە پاراستنی ماف‌و ئازادییەكانی ڕۆژنامەنووسان‌و كاری ڕاگەیاندن.

556 جار خوێندراوەتەوە