روسیا و جەنگ، دوڕوى دراوێک

KNN : Kurdish News Network
08:25 - 25/02/2022
ڕاپۆرت

ئەوەی ئێستا لە ئۆکرانیا رودەدات کەڵکەڵەی ئیمپڕاتۆریەتی روسیا و میراتی داگیرکاریی سەردەمی سۆڤییەتە، چونکە ئەو وڵاتە وەک زلهێزێک بە بەردوامی خۆی بە خاوەنی بەشێک لە جوگرافیای ئەو وڵاتانە زانیوە کە سەربەخۆییان راگەیاندوە و ویستویانە خۆیان لە داگیرکاری دوربخەنەوە.

روسیا کە پێشتر لە چوارچێوەی سۆڤییەتدا مێژویەکیی هەیە لە داگیرکاری و هێرشکردنە سەر وڵاتان، بەڵام هەرەسی سۆڤییەت لە ساڵی (1991) نەبوەتە هۆی راگرتنی ئەو وڵاتە بۆ پەلاماردانی چیچان و ئۆکرانیا تا دەگاتە سوریا.

هێرش بۆسەر چیچان

روسیا بەسەرکردایەتیی بوریس یەڵتسن دوای هەرەسی یەکێتییە سورەکەیان لە کۆتایی ساڵی (1994)و دوای سێ ساڵ لە سەربەخۆیی چیچان، هێرشەکانی دژی ئەو وڵاتە دەستپێکرد و لەشکرکێشیی کردە سەر قەوقاز بۆ ئەوەی چۆکیان پێدابدات، بەڵام هێز و بەرگریی چیچانییەکان بوە هۆی پاشەکشێی روسەکان لە ساڵی (1996).

داگیرکردنى چیچان

روسیا لە ئۆکتۆبەری ساڵی (1999) جارێکی دیکە هێرشی کردە سەر چیچان و دژی سەربەخۆخوازانی ئەو وڵاتە ئۆپەراسیۆنی سەربازیی ئەنجامدا و بەبیانوی روبەڕوبەونەوەی تیرۆر خاکی چیچانی داگیر کرد.

هاتنى پوتین

دوای ئەوەی ڤلادیمیر پوتین، بوە سەرۆکی روسیا جارێکی دیکەکە کەڵکەڵەی داگیرکاریی وڵاتەکە بوە هۆی هێرشکردنە سەر چیچان لە ساڵی (2000)دا، دواجار ئەو جەنگە لەسەر بڕیاری کۆشکی کرملین کۆتایی پێهێنرا.

ساڵی (2008) جۆرجیا هێرشی کردە سەر سەربەخۆخوازانی لایەنگری روسیا لە ئۆسێتیا-ی باشور، ئەوەش بوە بیانویەک بۆ روسیا کە بەتوندرین شێوە هێرش بکاتە سەر وڵاتی جۆرجیا و لە پێنج رۆژدا زیانی گەورە بەو وڵاتە بگەیەنێت و بڕیار بدات لە سەربەخۆیی هەرێمەکانی ئۆسێتیای باشور و ئابخازیا لە جۆرجیا. 

ساڵی (2014) هەر بە سەرۆکایەتیی پوتین، هێرش کرایە سەر ئۆکرانیا و دورگەی کریمیا- لە ئۆکرانیا  بە زەبر و زۆری مۆسکۆ بو بە بەشێک لە خاکی روسیا.

 لەو سەردەمەدا هەردو هەرێمی دۆنێتسک و لۆهانسک کە بەشێک لە خاکەکەیان لەژێر دەسەڵاتی سەربەخۆخوازەکانی سەر بە روسیادا گیرۆدەی شەڕ و پێکدادان بو لەگەڵ سەربازانی ئۆکرانیا، بەڵام بە رێککەوتنی مینسک لە ساڵی (2015)دا، شەڕ و پێکدادانەکان راگیرن.

روسیا لە سوریا

لە لایەکی دیکەوە هەر لەو ساڵەدا روسیا هێز و فڕۆکەی جەنگیی رەوانەی سوریا کرد و بە فەرمى و راستەوخۆ بەشداریی جەنگی لە دژی نەیارانی رژێمی ئەو وڵاتە و چەکدارانی داعشدا کرد، مانەوەى ئەسەدی و نەڕوخانى رژێمەکەى پەیوەستبو بە پشتیوانییەکانى پوتین و مۆسکۆ.

دوایین هەنگاوی روسیا بۆ داگیرکردنی بەشێک لە خاکی ئۆکرانیا لە ساڵی رابردوە ئامادەکاری بۆ کراو و رۆژی پێنجشەممەی رابردو دەستی پێکرد، بۆیە بە پێی ئەو مێژوەی مۆسکۆ هەیەتی بۆ بڕیاردان لە جەنگ پێناچێت ئۆکرانیا دوایین وێستگەی داگیرکاریی و هێرشە سەبازییەکان بێت، چونکە کەڵکەڵەی بەکارهێنانی هێزی لە سۆڤییەتەوە بە میرات ماوەتەوە.

705 جار خوێندراوەتەوە