ئێران؛ پیتاندنی یۆرانیۆم چوار هێندە زیادی كرد

10:05 - 21/05/2019
جیهان

وتەبێژی ڕێكخراوی وزەی ئەتۆمی ئێران: پیتاندنی یۆرانیۆممان چوار هێندە زیاد كردوە
بەهرۆز كەمالوەندی: دەستمان بە پیتاندنی یۆرانیۆم بە ڕێژەی سەروو 20٪ كردوە
بەهرۆز كەمالوەندی:  ئاژانسی وزەی ئەتۆمی نێودەوڵەتیمان لەو هەنگاوە ئاگادار كردوەتەوە
عەلی خامنەیی: هەركات بمانەوێت بە ئاسانی دەتوانین یۆرانیۆم بپیتێنین


لە دوا ڕاگەیاندنی پابەند نەبوون بە بەشێك لە ڕێكەوتنی ئەتۆمی 2015 كشانەوە لە دوو بڕگەی ئەو ڕێكەوتنە، ئێران پیتاندنی یۆرانیۆمی چوار هێندە زیاد كردوە، وتەبێژی ڕێكخراوی وزەی ناوكیی ئەو وڵاتەش ڕایگەیاند، دەستیان بە پیتاندنی یۆرانیۆم بە ڕێژەی سەروو 20٪ كردوە. پێشتر ئاژانسی (ئەسۆشیەیتێد پرێس) بڵاوی كردەتەوە: ئەو یۆرانیۆمەی كە ئێران پیتاندوویەتی، تەنیا یەك هەنگاوی ماوە تا سازكردنی بۆمبی ناوكی.


رۆژی 8ی ئەم مانگە ساڵڕۆژی كشانەوەی ئەمریكا بوو لە ڕێكەوتنی ئەتۆمی ئێران، ئێرانیش وەك كاردانەوەی ئەو بڕیارەی ئەمریكا و توندكردنەوەی سزا ئابوورییەكان لەسەری، ڕایگەیاند كە چیتر پابەندی تەواوی ئەو ڕێكەوتنە نابێت و لە دوو بڕگەی دەكشێتەوە، ئەوانیش پیتاندنی یۆرانیۆم بە ڕێژەی سەروو  لە سەدا بیست و هێشتنەوەی ئاوی قورس لە كارگە و جبەحانەكانی و نەگواستنەوەی بۆ ڕوسیا.

پێشتر ئێران ئاوی قورسی بە ڕوسیا و ئەوروپا و تەنانەت ئەمریكا دەفرۆشت،  ئەم ئاوە كەرەستەیەكی گرنگی پەرەپێدانی بەرنامە ئەتۆمییەكەتی، ئاوی قورس گەردیلەكانی لە دوو گەردیلەی هایدرۆجینی قورس (دیوتریۆم) پێك دێ نەك دوو گەردیلەی هایدرۆجینی ئاسایی. خاسیەتی ئەم ئاوە جیاوازە، لە پلەی (3.82) دەیبەستێ نەك سفری سەدی و لە پلەی (101.42 ) دا دەكولێ نەك (100) س . تۆوەكان لە ئاوی قورسدا ناڕوێن و ڕوەك و ماسی و ئاژەڵ لە ناویدا دەمرن.

سەرەڕای هۆشدارییە نێودەوڵەتییەكان بە ئێران كە  پیتاندنی یۆرانیۆم بە ڕێژەی لە سەدا بیست بەرز نەكاتەوە، بەهرۆز كەمالوەندی وتەبێژی ڕێكخراوی وزەی ناوكیی ئێران ڕاگەیاند، ئێران پیتاندنی یۆرانیۆمی چوار هێندە زیادكردوە بە ڕێژەی سەروو لە سەدا بیست، ئەوەش پاش بڕیاری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتیمانیی ئێران.  كەمالوەندی وتیشی، وڵاتەكەی ئاژانسی وزەی ئەتۆمی نێودەوڵەتیی لەو هەنگاوەی تاران ئاگادار كردوەتەوە.

 لەم بارەیەوە، عەلی خامنەیی، ڕێبەری كۆماری ئیسلامیی ئێران ڕۆژی ١٤ی مەی ٢٠١٩،  لە لێدوانێكدا ئاماژە بۆ ئەوە كرد:  پیتاندنی یۆرانیۆمی سەروو سەدا بیست زۆر ئاسانترە لە یۆرانیۆم بە ڕێژەی خوارەوەتر و پسپۆڕانی ئەوان هەر كات بیانەوێت دەیپیتێنن و بەرهەمی دێنن".

پێشتر ئاژانسی هەواَڵی (ئەسۆشیەیتێدپرێس) بڵاوی كردبوەوە: "ئەو یۆرانیۆمەی كە ئێران پیتاندوویەتی، تەنیا یەك هەنگاوی ماوە تا سازكردنی بۆمبی ناوكی".

مانگی حەوتی ساڵی ٢٠١٥ ئێران و چەند هێزیكی نێودەوڵەتی گەیشتنە ڕێكەوتنێك كە دواتر ناونرا (ڕێككەوتننامەی ئەتۆمی) پاش وتوێژێكی چڕ وهەمەلایەنە كە نزیكەی ٢٠ مانگی خایاند، ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمەریكا، فەرەنسا، ئەڵمانیا، چین، بەریتانیا گەیشتنە ڕێككەوتن لەسەر هەڵگرتنی سزا ئابورییەكانی سەر ئێران لەبەرامبەر دەست هەڵگرتنی ئێران لەبەرنامە ئەتۆمییەكانی.

ئەم ڕیككەوتننامەیە لەكانونی دووەمی ساڵی ٢٠١٦ وبەسەرپەرشتی دەزگای نێودەولەتی وزەی ئەتۆمی چووە بواری جێبەجیكردنەوە، بەم پێیە، كشانەوەی ئەمریكا و دواتر ئێران لە بەشێكی ئەو ڕێكەوتننامەیە و پاشان پیتاندنی یۆرانیۆم لە لایەن ئێرانەوە، ئەگەری ئەوەی لێ دەكرێت بە تەواوی جیهان ماڵائاوایی لەو ڕێكەوتنە بكات و ببێت بە بەشێك لە مێژوو.

452 جار خوێندراوەتەوە