تەندروستی جیهانی بەدروشمی " دۆخی خۆت بزانە " یادی ڕۆژی ئایدز دەكاتەوە

01:48 - 01/12/2018
تەندروستی

جیهان؛ ڕۆژی یەكی كانونی یەكەم ڕۆژی جیهانی نەخۆشی ئایدزە 
جیهان؛ زیاتر لە 37 ملیۆن كەس هەڵگری ڤایرۆسی ئێچ ئای ڤی-ن
جیهان؛ مردن بەنەخۆشی ئایدز بەڕێژەی سەدا 38 كەمیكردوە
جیهان؛ توشبون بە نەخۆشی ئایدز بەڕێژەی سەدا 36 كەمیكردوە

ئەمڕۆ یەكی كانونی یەكەم ڕۆژی جیهانی نەخۆشی ئایدزە, بەوبۆنەیەوە ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی لەمساڵدا و لە چەندین وڵاتی جیاجیا ژمارەیەك چالاكی و هەڵمەتی جۆراو جۆری تەندروستی بە دروشمی دۆخی تەندروستیت بزانە ڕێكدەخات.

 

بەپێی ئامارەكانی تەندروستی جیهانی, لە ئێستادا زیاتر لە 37 ملیۆن كەس هەڵگری ئەو نەخۆشیەن كە بە ڤایرۆسی ئێچ ئای ڤی ناسراوە و ساڵانەش نزیكەی یەك ملیۆن كەس بەهۆی ئەو نەخۆشیەوە گیان لەدەست دەدەن.

 

ئەمساڵ 30 ساڵ تێدەپەڕێت بەسەر دەستنیشانكردنی رۆژێكی تایبەت بە نەخۆشیەكە، بۆ ئەمساڵ ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی, هەڵمەتێكی ڕوبەڕوبونەوەی نەخۆشیەكە بە دروشمی دۆخی تەندروستیت بەڕێوەدەبات‌و تێیدا چەندین چالاكی جۆراوجۆر و بڵاوكردنەوەی هۆشیاری تەندروستی و هۆكار و ڕێگاكانی توشبون بەنەخۆشیەكە بۆ هاوڵاتیان دەخاتەڕوو.

هاوكات لەم ڕۆژەدا ڕێكخراوی تەندروستی جیهانی بەبەرزكردنەوەی دروشمی تەندروستی بۆ گشتی, داوا لە سیاسەتمەداران و سەرمایەداران دەكات, بەرنامەیەكی گشتگیر بۆ ڕوبەڕوبونەوەی نەخۆشی ئایدز دابنرێت لەسەرجەم ئەو شوێنانەی كە بە ئاسانی دەستیان بە چارەسەرییەكانی نەخۆشی ئایدز ناگات و لەپاڵ ئەوەشدا گرنگی بدرێت بە چارەسەرییەكانی نەخۆشانی سیل و ڤایرۆسی جگەر و نەخۆشیە نەگواستراوەكان.

بەپێی ئامارە تەندروستییە جیهانیەكان, تا ساڵی 2017 ژمارەی ئەو كەسانەی لەسەرتاسەری جیهان هەڵگری ڤایرۆسی ئێچ ئای ڤی نەخۆشی ئایدزن, زیاتر لە 37 ملیۆن كەسیان تێپەڕاندوە و ساڵانەش نزیكەی یەك ملیۆن كەس بەهۆی ئەو نەخۆشیەوە گیان لەدەست دەدەن و سەرباری ئەوەش دوو ملیۆن كەسی دیكەش وەك توشبوی نوێی ڤایرۆسەكە دەبنە قوربانی.

ڤایرۆسی ئێچ ئای ڤی, ناسراو بە نەخۆشی ئایدز, یەكێكە لەو نەخۆشیە مەترسیدارانەی كە هۆكارەكانی توشبونی مرۆڤ پێیەوە بۆ چەند هۆكارێك دەگەڕێتەوە لەوانەش ئەنجامدانی سێكسی ناتەندروست لەدەرەوەی پێكهێنانی هاوسەرگیری و كێشانی تاتۆ لەسەر جەستە و بەكارهێنانی دەرزی و سرنجی بەكارهاتوو لەگەڵ ئالودەبون بەمادەی هۆشبەر و لە ئێستاشدا بون بە دیاردەی نەشتەرگەری جوانكاری و فیلەر لای ژنان یەكێكی ترە هۆكارەكانی توشبون بەو نەخۆشیە مەترسدارە.

96 جار خوێندراوەتەوە